دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن در سال ۱۳۰۳ در ندوشن به دنیا آمد و تحصیلات ابتدایی را در ندوشن و یزد و دوران متوسطه را در دبیرستان البرز تهران به پایان رساند، سپس برای ادامه تحصیل

دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن در سال ۱۳۰۳ در ندوشن به دنیا آمد و تحصیلات ابتدایی را در ندوشن و یزد و دوران متوسطه را در دبیرستان البرز تهران به پایان رساند، سپس برای ادامه تحصیل وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۲۹ با دریافت لیسانس به استخدام دادگستری در آمد اما یکسال بعد برای ادامه تحصیل راهی فرانسه شد و در سال ۱۳۳۴ با اخذ دکتری حقوق بین الملل از دانشگاه پاریس به کشور بازگشت و بعنوان مستشار در کنار دکتر ناصر کاتوزیان و دکتر مصطفی رحیمی و … در اداره حقوقی دادگستری مشغول گردید. اما به جهت نگارش مقالات فرهنگی- اجتماعی انتقادی در نشریات بتدریج با محدویتهایی روبرو شد تا سرانجام در سال ۱۳۴۳ در دادگستری منتظر خدمت گردید و صرفاً به تألیف و ترجمه آثار متعددی روی آورد و در برخی مراکز علمی به تدریس حقوق و ادبیات پرداخت تا اینکه در سال ۱۳۴۸ به پایمردی پروفسور فضل الله رضا رئیس وقت دانشگاه تهران بواسطه شهرت علمی و مجموعه آثار فاخرش همراه با تنی چند از دانشوران بزرگ چون آیت الله مرتضی مطهری و محمدتقی دانش پژوه و… به عضویت هیأت علمی دانشگاه تهران در آمد. دکتر اسلامی که عمدتاً در حوزه ادبیات تطبیقی واجد آثار ارزشمندی بود علاوه بر دروس حقوقی به تدریس ادبیات در زمینه های نقد ادبی و سخن سنجی و ادب تطبیقی نیز می پرداخت. وی که تا سالهای اخیر در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در مقطع دکترای ادبیات به تدریس مکتب‌های ادبی جهان مشغول بود در شمار شاعران اندیشمند و نویسندگان توانا و صاحبنظران برجسته‌ای است که از سال ۱۳۲۷ که اشعار و مقالاتش در مجله سخن و برخی از مجلات دیگر انتشار یافت و مورد توجه قرار گرفت تا به امروز که از درخشان ترین نثر پردازان زبان فارسی است بعنوان صاحب قلمی فرهنگ پرور و سلیم النفس مورد استقبال علاقمندان فرهنگ و ادب این سرزمین بوده است. شهرت این نویسنده صاحب نام در نثر سلیس و گیرایی است که برای بسیاری از نویسندگان و اهالی قلم بعنوان نثر معیار دانشگاهی معاصر شناخته می شود. هرچند وی علاوه بر این نثر فاخر که در آثار علمی و تحقیقی خود به کار گرفته از زبان شعر نیز در تداعی مفاهیم بلند فرهنگ و ادب بی بهره نمانده و به گواهی آنچه از او بصورت منظوم در دست است؛ ذوق سرشار و قریحه تابناکی نیز در شعر فارسی بویژه رباعی از خود نشان داده است. دکتر اسلامی در دهه های اخیر بیشتر اوقات خود را صرف تحقیق آثار علمی و ادبی ایران و ترجمه آثار نویسندگان جهان کرده و آثارش بصورت کتاب در بیش از ۵۰ جلد در زمینه های گوناگون اعم ادبی، فرهنگی و اجتماعی به زیور طبع آراسته شده و به دفعات مکرر به چاپ رسیده است. علاوه بر اینکه از وی بیش از صدها مقاله در باب فرهنگ و تاریخ و ادبیات ایران نیز به رشته تحریر در آمده و طی بیش از نیم قرن در نشریات مختلف خواندگان گسترده یافته است. دکتر اسلامی ندوشن در زمینه شاهنامه پژوهی یکی از سرآمدترین پژوهندگان ادبی ایران محسوب می گردد و در سفرنامه نویسی و اتو بیوگرافی بنیانگذار سبک جدیدی از این نوع ادبی در زبان فارسی است.



تأسیس فرهنگ‌سرای فردوسی و انتشار فصل‌نامه هستی به همراهی دکتر زرین کوب، دکترشفیعی کدکنی، غلامحسین امیرخانی، فریدون مشیری و… از اقدامات تاثیر گذار دیگر او در زمینه اعتلای فرهنگ و ادب فارسی محسوب می گردد. وی که از خیرین کتابخانه ساز کشور محسوب می گردد و در زادگاهش خانه فرهنگی مشتمل بر کتابخانه و سالن آمفی تئاتر در محل خانه پدری خود بنا کرده کتابخانه شخصی خود و همسرش دکتر شیرین بیانی را به کتابخانه فردوسی مشهد اهدأ نموده است.
دکتر اسلامی ندوشن آغاز زندگی ادبی خود را با طبع آزمایی در شعر آغاز کرد و اولین آثار مکتوب خود را در دهه ۲۰ شمسی در دو کتاب «گناه» و «چشمه» که مجموعه اشعاری را در برمی گرفت که در مجلات ادبی منتشر شده بود منتشر ساخت اما خیلی زود از نظم فارسی به نثر گرائید و خالق آثار ماندگارتری شد تا اینکه در دهه هشتم زندگی خویش با انتشار مجموعه رباعیات «بهار در پاییز» رجعتی دوباره به شعر را تجربه کرد.

برخی از کتاب‌های دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن عبارتند از: ماجرای‌ پایان‌ناپذیر حافظ، چهار سخنگوی‌ وجدان‌ ایران، تأمّل‌ در حافظ، زندگی‌ و مرگ‌ پهلوانان‌ در شاهنامه، داستان‌ داستان‌ها، سرو سایه‌ فکن، ایران‌ و جهان‌ از نگاه‌ شاهنامه نامه‌ نامور، ایران را از یاد نبریم، به‌ دنبال‌سایه ‌همای، ذکر مناقب‌ حقوق‌ بشر در جهان‌ سوم، سخن‌ها را بشنویم، ایران‌ و تنهائیش،ایران‌ چه‌ حرفی‌ برای‌ گفتن‌ دارد؟ مرزهای‌ ناپیدا، شور زندگی‌ (وان گوگ)، روزها (سرگذشت – در چهار جلد)، باغ سبز عشق، ابر زمانه‌ و ابر زلف، افسانه افسون، دیدن‌ دگرآموز، شنیدن‌ دگرآموز، جام‌ جهان‌ بین، آواها و ایماها و …